«Сабақ емес – өмір зертханасы: STEAM арқылы өсу»

Жакышова Акгуль Нуркумаровна

бастауыш сынып мұғалімі,

Шығыс Қазакстан облысы білім басқармасы

Өскемен қаласы бойынша білім бөлімінің

«№47 жалпы білім беретін мектеп» КММ

«Мен үшін жақсы мұғалім бәрінен де артық, өйткені мұғалім — мектептің жүрегі»

Ыбырай Алтынсарин

Бүгінгі мектеп қабырғасында сабақ дәстүрлі түсініктен асып, өмірдің шағын зертханасына айналып келеді. Оқушы енді жай тыңдаушы емес, ол – тәжірибеші, ойшыл, ізденуші. STEAM бағыты осы өзгерістің басты қозғаушысы. Ғылым мен өнерді, технология мен математика мен инженерлікті тоғыстыра отырып, ол оқушыны өмірді зерттеуге жетелейді.

STEAM – болашаққа жолдама

Әрбір жоба, әрбір тәжірибе – оқушының өзіндік өсу тарихы. Робот құрастыру, экологиялық шешім іздеу, өнер туындысын ғылыми тұрғыдан негіздеу – мұның бәрі баланың ойына қанат, қиялына бағыт береді. Мұндай сабақтарда оқушы:

Қиындықты шешуге машықтанады;
Командалық жұмысқа бейімделеді;
Шығармашылықты ғылыммен ұштастырады;
Өмірді тәжірибе алаңы ретінде қабылдайды.

Ұстаздың жаңа миссиясы

Ұстаздың рөлі де өзгерді. Ол енді дайын білімді жеткізуші емес, бағыт беруші, зерттеу жетекшісі. Мұғалімнің басты міндеті – оқушыға жауапты айту емес, оны іздеуге үйрету. Бұл – ұстаздықтың жаңа философиясы: «Сабақ емес – өмір зертханасы».

Өмірмен байланысқан білім

STEAM бағытының ең үлкен артықшылығы – оқушы алған білімін өмірде қолдана білуге үйренеді. Мысалы, математикадағы формуланы тек есеп шығару үшін емес, күнделікті тұрмыстағы шығынды есептеуге, инженерлік ойды тұрмыстық мәселені шешуге қолданады. Өнер мен ғылымды ұштастыру арқылы оқушының қиялы мен логикасы қатар дамиды.

Жобалық жұмыс – тәжірибе мектебі

Жобалық сабақтарда оқушылар топ болып жұмыс істейді, идеяларын ортаға салады, тәжірибе жасайды. Бұл – олардың бойында көшбасшылық, жауапкершілік, бір-бірін тыңдау дағдыларын қалыптастырады. Әрбір шағын жоба – болашақтағы үлкен жетістіктің алғашқы қадамы.

Шығармашылықтың күші

STEAM сабақтарында өнер ғылымға жан бітіріп, ғылым өнерге мән береді. Мәселен, оқушы экологиялық тақырыпта ғылыми зерттеу жүргізіп қана қоймай, оны сурет, бейне, көрініс арқылы жеткізеді. Бұл тәсіл білімді тек ақылмен емес, жүрекпен қабылдауға мүмкіндік береді.

Болашаққа бағыт

Әлем күн сайын өзгеріп жатыр. Жаңа мамандықтар пайда болуда, ескі мамандықтар жойылуда. Осындай жағдайда STEAM – оқушыны болашаққа бейімдейтін ең сенімді бағдар. Ол баланы тек білімді тұтынушы емес, оны өндіруші, жаңашыл тұлға ретінде қалыптастырады.

STEAM бағыты – оқушыны тек білім алушы емес, өмірді зерттеуші етіп тәрбиелеудің жолы. Әрбір тәжірибе – олардың болашақтағы кәсібіне, өмірлік дағдыларына салынған іргетас. Мұндай сабақтарда оқушы өз ойын ашық айтып, қиялын жүзеге асыруға мүмкіндік алады. Бұл – білімнің шынайы мәнін сезінудің ең тиімді тәсілі. Ұстаздың қолындағы әрбір жоба – шәкірттің болашағына ашылған жаңа есік. Сондықтан «Сабақ емес – өмір зертханасы» деген ұстаным – бүгінгі білім берудің басты қағидасына айналуы тиіс.

STEAM арқылы өсу – оқушыны болашаққа дайындаудың ең пәрменді жолы. Сабақ – өмірді зерттеу алаңы, ал ұстаз – сол зертхананың жетекшісі. Әрбір тәжірибе, әрбір жоба – баланың болашағына салынған инвестиция.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Ыбырай Алтынсарин. «Қазақ хрестоматиясы». – Алматы: Білім, 1992.

2. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. – Астана, 2007.

3. Қазақстандағы STEAM білім беру тәжірибесі. – «Ұстаз» газеті, №4, 2024.